Çocuk EndokrinolojisiDoç. Dr. Avni Kaya
Hormon Merkezi

Hipofiz Bezi Hastalıkları

Beynin tabanında yer alan hipofiz bezi, büyüme, tiroid, adrenal ve üreme hormonlarının merkezi düzenleyicisidir; işlev bozuklukları birden fazla sistemi etkileyebilir.

Son güncelleme: 31 Ekim 2026

Nedir?

Hipofiz bezi, büyüme hormonu, tiroid uyarıcı hormon, adrenal uyarıcı hormon ve üreme hormonları başta olmak üzere birçok hayati hormonun salgılanmasını yöneten küçük ama kritik bir bezdir. Bu bezin az ya da fazla çalışması, büyümeden ergenliğe, su-tuz dengesinden metabolizmaya kadar birçok alanı etkileyebilir.

Nedenleri

  • Doğuştan hipofiz gelişim bozuklukları
  • Hipofiz bezi veya çevresindeki yapılarda kitleler (örn. kraniyofarenjiyoma)
  • Kafa travması veya merkezi sinir sistemi radyoterapisi sonrası hasar
  • Genetik mutasyonlar

Belirti ve Bulgular

  • Büyüme hızında yavaşlama (büyüme hormonu eksikliğinde)
  • Aşırı susama ve idrara çıkma (diyabetes insipidus bulgusu)
  • Ergenlikte gecikme veya beklenmedik erken başlama
  • Baş ağrısı, görme alanında daralma (bası etkisi olan kitlelerde)

Değerlendirme

Değerlendirme, ilgili hormon eksen testleri (büyüme hormonu, tiroid, adrenal, üreme hormonları) ve hipofiz bezinin manyetik rezonans görüntülemesi (MR) ile yapılır.

Tedavi Yaklaşımı

Tedavi, eksik olan hormonun yerine konmasına (replasman tedavisi) veya kitle varsa cerrahi/onkolojik yaklaşıma dayanır. Çoklu hormon eksikliği olan çocuklarda uzun süreli, çok disiplinli izlem gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Hipofiz hastalıkları tek bir hormonu mu etkiler?

Hayır, hipofiz bezi birden fazla hormonu yönettiği için bir sorun genellikle birden fazla hormon ekseninde eş zamanlı etkiye yol açabilir; bu nedenle kapsamlı değerlendirme önemlidir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuza özel değerlendirme için lütfen bir çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurun.